Zębaty pas klinowy warto rozważyć, gdy napęd pracuje na kole o małej średnicy, a standardowy pas nadmiernie się nagrzewa lub pęka po wewnętrznej stronie. Sama zgodność profilu i długości nie oznacza jednak, że wersja z nacięciami będzie odpowiednia do danego układu. Wyjaśniamy, kiedy warto ją zastosować i jakie parametry trzeba sprawdzić przed wymianą.
Czy małe koło wymaga pasa uzębionego?
Na kole pasowym o małej średnicy pas musi mocniej zginać się podczas każdego obiegu. Zębaty pas klinowy przenosi napęd tak samo, jak klasyczny, czyli dzięki tarciu jego boków o ścianki rowka koła pasowego. Nacięcia po wewnętrznej stronie nie łączą się z zębami koła, lecz ułatwiają zginanie pasa. Nie należy więc mylić go z pasem synchronicznym. Dla przykładu profil AX/X13 może pracować na kole o minimalnej średnicy 63 mm, podczas gdy klasyczny profil A/13 wymaga koła o średnicy co najmniej 71 mm. Przed wymianą trzeba jednak sprawdzić dane producenta, ponieważ dopuszczalne wymiary zależą od rodzaju i budowy pasa. Jeżeli klasyczna wersja pracuje na kole o odpowiedniej średnicy, nie nagrzewa się i nie wykazuje śladów szybkiego zużycia, zmiana konstrukcji nie musi być potrzebna.
Jak częste zginanie wpływa na pas?
Podczas każdego obrotu guma jest na przemian ściskana i rozciągana, a wewnętrzne wzmocnienie pasa pracuje pod zmiennym obciążeniem. Przy wysokich obrotach zginanie powtarza się bardzo szybko, co przyspiesza zużycie materiału. Takie warunki występują między innymi w napędach maszyn przemysłowych oraz kombajnów pracujących przez wiele godzin pod zmiennym obciążeniem. Przy doborze trzeba więc uwzględnić średnicę rolek oraz to, czy pracują po wewnętrznej, czy po zewnętrznej stronie pasa.
Dlaczego pas nagrzewa się podczas pracy?
Wzrost temperatury nie zawsze wynika z poślizgu. Ciepło powstaje także podczas ciągłego zginania i prostowania gumy. Nacięcia po wewnętrznej stronie zmniejszają opór podczas tego ruchu, dlatego zębaty pas klinowy może nagrzewać się mniej niż jego klasyczny odpowiednik. Sama zmiana konstrukcji nie usunie jednak każdej przyczyny przegrzewania. Gdy pas klinowy jest gorący, trzeba sprawdzić jego napięcie, ustawienie wałów, stan rowków kół, obciążenie maszyny oraz temperaturę w miejscu pracy. Wysoka prędkość obrotowa dodatkowo zwiększa liczbę cykli zginania pasa, dlatego w takich napędach trzeba szczególnie sprawdzić, czy producent dopuszcza pracę na zastosowanych kołach i rolkach.
Czy pas uzębiony pozwala zmniejszyć napęd?
W niektórych maszynach dostępna przestrzeń ogranicza średnicę kół pasowych i odległość między wałami. Pas uzębiony ułatwia zaprojektowanie mniejszego napędu. Należy pamiętać, że po zmianie wymiarów trzeba ponownie sprawdzić minimalną średnicę podziałową koła, kąt opasania pasa, przenoszoną moc oraz obciążenie wałów i łożysk. Błędem jest dobór wyłącznie na podstawie średnicy zewnętrznej koła lub oznaczenia zużytego pasa.
Co oznaczają pęknięcia po wewnętrznej stronie?
Poprzeczne pęknięcia na spodzie pasa są sygnałem, że przed wymianą trzeba sprawdzić warunki pracy napędu. Należy skontrolować średnicę najmniejszego koła, układ rolek, napięcie pasa, stan rowków oraz ślady działania oleju lub wysokiej temperatury. Sama wymiana na wersję uzębioną nie usunie usterki, dopóki nie zostanie ustalona jej przyczyna. W napędzie wielopasowym należy wymienić cały komplet. Łączenie nowego pasa ze zużytymi elementami albo modelu uzębionego z owijanym może prowadzić do nierównego podziału obciążenia i szybkiej awarii.
Prawidłowo dobrany pas ogranicza ryzyko przegrzewania, pękania i nieplanowanych przestojów maszyny. Przed zamówieniem trzeba ustalić profil i długość dotychczasowego modelu, średnicę najmniejszego koła, prędkość obrotową, moc napędu, układ rolek oraz warunki pracy.
