Napęd łańcuchowy może nadal pracować, choć łańcuch stopniowo się wydłuża, a zęby kół tracą prawidłowy kształt. Kolejna regulacja napinacza zmniejsza luz, dlatego użytkownik może uznać problem za rozwiązany i nie sprawdzić ich stopnia zużycia. Co sprawdzić przed sezonem, aby właściwie określić stan całego zestawu?
Dlaczego nowy łańcuch nie powinien pracować na mocno zużytym kole?
W miarę wycierania sworzni i tulejek zwiększają się odległości między rolkami. Wydłużony łańcuch stopniowo zmienia kształt powierzchni roboczych zębów. Po zamontowaniu nowego elementu nie osiada on prawidłowo we wrębach koła, lecz naciska na ich boczne powierzchnie. W efekcie napęd zaczyna pracować nierówno, a w połączeniach szybciej pojawiają się luzy. Przed zakupem łańcuchów przenośnikowych trzeba sprawdzić więc stan współpracujących z nimi kół. Krótka próba bez obciążenia nie wystarczy, ponieważ zużyty napęd może działać płynnie na postoju, a zacząć szarpać dopiero podczas transportowania materiału. Pozostawienie wyrobionego koła przyspiesza zużycie nowego łańcucha, dlatego pozorna oszczędność może zakończyć się ponownym demontażem napędu w trakcie sezonu.
Jak rozpoznać zużyte zęby koła łańcuchowego?
Na całym obwodzie koła zęby powinny mieć taki sam kształt, a rolki osiadać głęboko w kolejnych wrębach. Zużycie pojawia się przede wszystkim na powierzchniach przenoszących nacisk łańcucha. Z czasem powstają na nich wklęsłe wytarcia, profil zwęża się, a wierzchołki pochylają w kierunku ruchu. Wyraźna asymetria i haczykowaty kształt oznaczają, że koło trzeba wymienić, zanim łańcuch zacznie przeskakiwać albo dojdzie do wyłamania zęba. Przed oględzinami należy usunąć smar, pył i resztki roślin, które mogą zasłaniać drobne pęknięcia oraz wytarcia. Wał trzeba następnie powoli obrócić, aby obejrzeć cały obwód i sprawdzić, czy koło nie ma bicia. Zwróć również uwagę na mocowanie na piaście. Luz w tym miejscu powoduje nierówną pracę napędu, nawet jeśli sam profil zębów nie budzi zastrzeżeń. Ślady ocierania widoczne tylko z jednej strony mogą natomiast świadczyć o niewspółosiowym ustawieniu kół.
Co sprawdzić, jeśli łańcuch hałasuje albo szarpie podczas pracy?
Najpierw należy zmierzyć ugięcie łańcucha i sprawdzić, czy mieści się ono w zakresie podanym w instrukcji maszyny. Nadmierny luz powoduje uderzanie o osłony i może prowadzić do przeskakiwania rolek po zębach. Zbyt mocne napięcie zwiększa natomiast obciążenie wałów oraz łożysk. Jeżeli napinacz osiągnął skrajne położenie, skrócenie łańcucha o kolejne ogniwo jedynie ukryje jego zużycie. Trzeba wtedy zmierzyć odległość między sworzniami na odcinku wskazanym przez producenta i porównać wynik z wartością graniczną dla danego napędu. Jeśli po ustawieniu właściwego napięcia hałas nie ustępuje, należy wyłączyć i zabezpieczyć maszynę, a następnie powoli obrócić układ ręcznie. Opór w tym samym miejscu może wskazywać na zapieczone ogniwo, uszkodzoną rolkę albo resztki materiału znajdujące się między zębami. Szarpnięcie powtarzające się przy każdym obiegu łańcucha sugeruje uszkodzenie jednego z jego odcinków. Jeżeli pojawia się zawsze w tym samym położeniu koła, przyczyną może być bicie, luz na łożysku lub nierówne ustawienie obu kół.
Kiedy wymienić oba koła razem z łańcuchem?
Cały zestaw należy wymienić, jeśli zęby na obu kołach są jednostronnie wytarte, pocienione lub pochylone w kierunku ruchu łańcucha. Samo przeskakiwanie lub zerwanie nie przesądza jeszcze o wymianie całego zestawu. Po takiej awarii trzeba sprawdzić, czy rolki nie uszkodziły zębów, a gwałtowne zatrzymanie nie spowodowało skrzywienia koła lub powstania luzu na piaście. Szczególnej uwagi wymaga mniejszy element, ponieważ częściej obraca się i zazębia z kolejnymi ogniwami, przez co zwykle zużywa się szybciej. Większe koło może pozostać w maszynie, jeśli jego zęby zachowały prawidłowy profil, a podczas obracania nie występuje bicie ani luz na mocowaniu. W napędzie osłoniętym lub trudno dostępnym pozostawienie elementu o granicznym stopniu zużycia bywa jednak pozorną oszczędnością. Jeśli pozostawione koło zużyje się podczas żniw, napęd trzeba będzie ponownie rozebrać, a maszyna pozostanie wyłączona z pracy do czasu zakończenia naprawy.
O terminie wymiany powinny decydować pomiar wydłużenia łańcucha, stan zębów oraz zachowanie napędu pod obciążeniem. W takiej sytuacji najlepiej zaplanować naprawę przed kolejnym wyjazdem w pole i dobrać elementy, które będą prawidłowo ze sobą współpracować. Sprawdź naszą ofertę łańcuchów i innych części do maszyn rolniczych, a w razie wątpliwości podaj model maszyny oraz wymiary starego kompletu. Pomożemy wybrać właściwy wariant.
